EN 45545-2, "Demiryolu uygulamaları — Demiryolu araçlarında yangından korunma — Bölüm 2: Malzeme ve bileşenlerinin yangın davranışları için gereksinimler" başlıklı Avrupa standardıdır. Türkiye'de TS EN 45545-2 olarak uygulanır; güncel sürümü 2023 baskısıdır.
Standart, daha önce her ülkenin kendi ulusal kuralını (Almanya'da DIN 5510, Fransa'da NF F 16-101, İngiltere'de BS 6853) uyguladığı parçalı yapının yerini aldı ve Avrupa genelinde zorunlu tek çerçeve hâline geldi. Raylı araç imalatında kullanılan tüm malzemeler, yangın durumunda mümkün olan en yüksek güvenlik seviyesine ulaşmak için bu standardı izlemek zorundadır.
Standardın Mantığı: Üç Katmanlı Sınıflandırma
EN 45545-2 tek bir "geçti/kaldı" testi değildir. Üç soruyu sırayla sorar:
- Malzeme nerede kullanılıyor? → İhtiyaç seti (Requirement set, R)
- Araç ne tür bir hatta çalışıyor? → İşletme ve tasarım kategorisi
- Bu ikisinden çıkan risk ne kadar yüksek? → Tehlike seviyesi (Hazard Level, HL)
1. İhtiyaç Setleri (R Setleri)
Standart, aracın içindeki her konum için ayrı bir gereksinim seti tanımlar. Toplam 26 set vardır (R1–R26); en yaygın kullanılanlar:
| Set | Kapsadığı yüzey / bileşen |
|---|---|
| R1 | İç dikey ve yatay yüzeyler — duvar panelleri, tavan, pencere çerçeveleri, sürücü masası, geçit iç yüzeyleri |
| R2 | Mekanik özellikleri belirleyici olan iç bileşenler |
| R6 | Koltuk kılıfları ve döşemelik tekstiller |
| R7 | Zemin kaplamaları |
| R10 | Kablolar |
| R17 | Dış yüzeyler |
R1, kompozit panel üreticileri için en kritik settir — çünkü bir tren iç mekanındaki görünen yüzeylerin çoğu bu kapsama girer.
2. İşletme ve Tasarım Kategorileri
İşletme kategorisi (Operation category), tahliyenin ne kadar zor olduğunu tanımlar:
- OC1: Yolcuların araçtan kolayca inip güvenli alana yürüyebildiği hatlar.
- OC2: Tahliyenin kısıtlı olduğu hatlar.
- OC3: Uzun tüneller ve yükseltilmiş yapılar — tahliye zor.
- OC4: Yeraltı metro sistemleri — en zor tahliye koşulu.
Tasarım kategorisi (Design category) ise araç tipini tanımlar: DC1 (otomatik, personelsiz), DC2 (standart araç), DC3 (çift katlı), DC4 (yataklı/kuşetli araç).
3. Tehlike Seviyeleri (HL1, HL2, HL3)
İşletme ve tasarım kategorisinin kesişimi tehlike seviyesini verir. Üç seviye vardır:
- HL1 — en düşük gereksinim. Tahliyenin kolay olduğu açık hatlar.
- HL2 — orta risk. Çoğu şehirlerarası ve bölgesel hat.
- HL3 — en yüksek gereksinim. Yeraltı metro, uzun tünel, yataklı araçlar.
HL3 karşılayan bir malzeme, tanım gereği HL2 ve HL1 gerektiren tüm uygulamalarda da kullanılabilir. Bu nedenle HL3 sınıflandırması, üretici açısından en geniş pazar erişimi anlamına gelir.
Ölçülen Parametreler
Sınıflandırma için tutulması gereken kriterler, ürün gruplarına göre değişmekle birlikte temel parametreler şunlardır:
| Parametre | Test metodu | Ne ölçer | R1 HL3 sınırı |
|---|---|---|---|
| MARHE | ISO 5660-1 | Maksimum ortalama ısı salınımı | ≤ 60 kW/m² |
| Ds(4) | EN ISO 5659-2 | 4 dakikadaki duman optik yoğunluğu | ≤ 150 |
| VOF₄ | EN ISO 5659-2 | Kümülatif duman üretimi | Sete bağlı |
| CITG | EN 45545-2 Ek C | Gaz toksisitesi indeksi | ≤ 0,75 |
| CFE | ISO 5658-2 | Kritik alev yayılma akısı | ≥ 20 kW/m² |
Ayrıca birçok set için oksijen indeksi (OI) gereksinimi vardır; HL1 ve HL2 malzemeleri için en az %28 OI istenir.
Sınıflandırma Süreci Nasıl İşler?
- Üretici, laminat reçetesini sabitler ve numune üretir.
- Numune akredite laboratuvara gönderilir.
- Her parametre için ayrı deney raporu düzenlenir (ISO 5658-2, ISO 5659-2, ISO 5660-1).
- Bu raporlar bir sınıflandırma raporunda birleştirilir; hangi R setinde hangi HL seviyelerinin karşılandığı beyan edilir.
- Seri üretimde reçete değişmemelidir — burada ISO 9001 reçete kontrolü devreye girer.
Önemli: Bir deney raporu "ürün belgesi" yerine geçmez. Rapor, laboratuvara ulaştırılan numune üzerinde yapılan ölçümleri içerir; seri üretimin aynı kalması üreticinin sorumluluğundadır.
Zenginler İmalat'ın EN 45545-2 Sınıflandırması
Zenginler İmalat'ın boyalı cam elyaf takviyeli laminatı, TSE Yapı Malzemeleri Yangın ve Akustik Laboratuvarı tarafından TS EN 45545-2:2023 kapsamında değerlendirilmiş ve R1 ihtiyaç setinde HL1, HL2 ve HL3 — yani üç tehlike seviyesinin tamamı — için uygun bulunmuştur (Sınıflandırma raporu no. 304218, yayın tarihi 23.09.2024).
Sınıflandırma, aşağıdaki kullanım yerlerini kapsar: iç dikey yüzeyler, iç yatay aşağı bakan yüzeyler, boşluk içi yüzeyler, teknik ekipman muhafaza dış yüzeyleri, bagaj saklama alanları, sürücü masası, geçit iç yüzeyleri, pencere çerçeveleri, masalar, çöp kutuları, hava kanalları (iç ve dış yüzey), yolcu bilgilendirme cihazları ve kuşet alt yüzeyleri.
Test edilen laminat: ~3,12 mm kalınlık, 4,88 kg/m² birim alan kütlesi; Büfa Firestop GC S285-SV yangın jelkotu, Büfa Firestop 8175-W-1 alev geciktirici reçine ve Şişecam cam elyafı, üzerine alev geciktirici akrilik-poliüretan astar ve son kat boya.
Ölçülen değerler HL3 sınırlarının tamamının altındadır: MARHE 59,73 kW/m² (sınır 60), Ds(4) 101,13 (sınır 150), CITG 0,68 (sınır 0,75). Raporun tamamını Yönetim Sistemleri sayfamızdan indirebilirsiniz.